يوزپلنگ آسیایی :
 
مشخصات ظاهری:
دست و پاهاي بلند،  بدنىباريك و كشيده، سينه فراخ و شكم بالاي او شبيه تازي است ولي بر خلاف سگ سانان سر كوچك و گرد، پوزه اي كوتاه و گوش هايي كوچك و گرد دارد. به طور كلي مي توان آن را به" سگي با كله گربه" تشبيه نمود. رنگ پشت  زردكمرنگ تا زرد متمايل به قرمز و زير بدن سفيد است.سطح بدن از  خالهايى گرد، سياه و توپرپوشیده شده است (اکثر خالهای پلنگ درشت و تو خالی هستند) وموهايىزبر و نسبتا كوتاه دارد. در بالغين خال هاي روي دم تدريجا در نيمـه انتهايي به حلقه هـايي بدل مي شود كه سياه رنگ اند و  آخرين حلقه پهن تر است. سر يوزپلنگ كوچك و گرد  است و چشمانش در بالاى كاسه سر قرار دارد. خطسياه شكيلي معروف به خط اشكي  از گوشه چشمان يوزپلنگ تا اطراف بينى و دهانش امتداد دارد كه احتمالا چشمان او را ازآفتاب مصون مي دارد و در شكاربه او كمك مي كند. جانور بالغناخن‌هايىكندو نيمه تورفته دارد كه برخلاف ساير گربه سانان جمع نمي شوند.
( هرچند بچه ها تا 6 ماهگي قادرند ناخن ها را جمع كنند.)
اندازه :
طول سر و بدن يوزپلنگ بالغ بر 112 تا137 سانتيمتر، طول دم 64تا 86 سانتيمتر و بلندى شانه‌هايش 71 تا 84  سانتيمتر است و وزن حيوان به 34 تا 54 كيلوگرم مي رسد. جنس نر يوز اندكى بزرگتر از جنس ماده است.( اين اندازه ها مربوط به نمونه هاي جمعيت آسيايي است).
خصوصيات :
برخوردارى از ستون فقرات انعطاف ‌پذير، كبد و قلب بزرگ، سوراخ بينى گشاد، ظرفيت بالاى ريه، بدن عضلانى و باريك، يوزپلنگ را تيزروترين شكارچى جهان ساخته است. آنها  قادرند با سرعتي معادل 110 كيلومتر در ساعت بدوند.
زيستگاه :
زيستگاه عمده يوزپلنگ در ايران دشت كوير است كه بخش هايي از استانهاي كرمان،
خراسان، سمنان، يزد، تهران و مركزي را در برمي گيرد. اكنون اين ناحيه وسيع استپي و بياباني به آخرين پناهگاه يوز آسيايي مبدل شده است. به طور مشخص و كاملا واضحي طي دو دهه اخير تعداد گزارشهاي رسيده از اين ناحيه وسيع در مورد مشاهده يوز كاهش يافته و تنها گزارشات معدودي از مشاهده جانور در پارك ملي كوير، مناطق توران، نايبندان، دره انجير، مياندشت و خوش ييلاق بدست آمده است.
اين روزها پناهگاه حيات وحش میاندشت ، پناهگاه حيات وحش نايبندان طبس، پارك ملي خارتوران سمنان به همراه سه منطقه ديگر يعني پارك ملي كوير و مناطق دره انجير و بافق از معدود مكان هايي اند كه هنوز يوز در آن ها مشاهده مي شود و از جمعيت هاي اندك باقي مانده اين جانور باشكوه پشتيباني مي كنند.
پراکنش جهانی :
پراکندگی وسیعی از آفریقا ، شبه جزیره عربستان تا هندوستان و ترکمنستان داشته است ، امروزه این حیوان و در شمال آفریقا نابود شده و در دیگر مناطق این قاره نیز شدیدا رو به کاهش است ، در آسیا نیز به جز در ایران و احتمالا در ترکمنستان ، در بقیه کشورها نسل آن به کلی از میان رفته است .
مخاطرات :
عواملى  چند  بقاى  يوزپلنگ آسيايى   را  در ايران   تهديدمي كندکهاز  آنميان  مي توان بهدو عامل اصلىاشاره کرد:
 1 -تخريب و بهم ريختگىزيستگاهکهناشى ازفرايند تبديل زمين به بيابان در بخشهاىوسيعىاز  كشوراست. در اين ميانپاركهاىملى و ديگر مناطق حفاظت شدهبخصوصمورد تخريب قرار گرفتهاندكه عمدهآندرسالهاى ۱۳۶۶تا۱۳۶۹صورتپذيرفته .
 2-  کاهش روزافزون طعمه               
 تخريب زيستگاه
توسعه كشاورزىوصنايع،اسكان انسانها، معدنكاوى،وطرح‌هاىزيربنايىدر اكثر زيستگاههاى طبيعى ايران تغييراتى بوجود آورده است. افزايش تعداددام،بدون توجه به ظرفيتمحيطوفصلمناسب،در تخريب و كاستنگياهاننقشبسزايى داشتهواين به نوبه خود به از بين رفتن سم ‌داران،كه مهمترين طعمه يوزپلنگمی باشد،منتهى شده است. تقريباًتمامىمردمروستايى ساكن در زيستگاه يوزپلنگ آسيايى بز، گوسفند،وشتر پرورشمي دهند. اين مسئله مدت زيادى است كه بهمانعىدر حفاظت از حيات وحش تبديل شده است. اما امروزه دامدارىبه تجارتىفراگيرى تبديل شده است و چراى بيش از حد،بخصوص در مناطق حفاظت شده،کماکانرايجاست (کهدر فصول خشکبه تغذيهصنعتىبدل می شود). فرايند تبديل زمين به بيابان بسيارى از مناطقى را كه يوزپلنگ درآن زندگىمي كنداز بين برده و مناطق وسيعى را به محيط تخريب شده،كه داراى ارزش اقتصادى يا حيات وحش اندكىمي باشد،تبديلكرده است .
 
تهديدهاى غيرزيستگاهى :
شکارمستقيم وحوش در ايران با وفور فزاينده سلاح گرم و استفاده از خودرو براى شكارهمبستگىکامل دارد. اكثر شكارچيان غيرقانونى از اهميت يوزپلنگ و طعمه‌هاىآن در نظام  بومشناختىآگاه نيستند و شكار غيرقانونى در نظر آنها جرمى ناچيزبهحساب مي آيد. علاوهبر شكار غيرقانونى، سالانه حدود يك ميليون مجوز شكار با سهميه۳۰۰گلولهبه‌ طور رسمىصادرميشودبا توجه به تعداد اندک يوزپلنگ باقى مانده در مناطق ، و به خاطر اينکه نسبت ماده بهنر اين گونه هنوز روشن نيست، با شکار هر يک گربه ‌سان لطمه سنگينى به نظام ژنتيکىگونه در حال انقراض وارد مي شود.